Je duurste AI-model heb je steeds minder nodig
Grok, Meta en OpenAI stunten met topkwaliteit voor een fractie van de prijs. Welke taken verdienen nog het duurste tarief?
"Hoe ga je daarmee om?" Die vraag kreeg ik laatst in een workshopzaal bij een overheidsorganisatie. Ik had net voorgerekend wat mijn eigen AI-gebruik werkelijk kost. Voor mijn Claude-abonnement betaal ik zo'n 200 euro per maand, maar omgerekend naar losse API-prijzen verstook ik voor ongeveer 3.500 euro per maand aan tokens. De zaal trok de conclusie sneller dan ik hem kon uitspreken. Dat abonnement wordt gesubsidieerd, dus ooit gaat de meter lopen. Een scherp antwoord had ik toen niet. Sinds afgelopen week wel.
Topkwaliteit zakt een prijsklasse
AI-aanbieders rekenen af per token. Een token is een hapklaar brokje tekst. Korte woorden zijn één token, langere woorden worden in stukjes geknipt. Gemiddeld is één token zo’n vier tekens, en een miljoen tokens is grofweg een plank van acht romans. Het dure werk zit in de output, alles wat het model zelf denkt en schrijft. Bij Anthropic kost Opus 4.8 bijvoorbeeld 5 dollar per miljoen tokens die je erin stopt en 25 dollar per miljoen die eruit komen. Fable 5, het topmodel, zit op 10 en 50 dollar.
Op 8 juli bracht Musks AI-bedrijf Grok 4.5 uit voor 2 dollar input en 6 dollar output. Musk noemde het "een model van Opus-klasse, maar sneller, zuiniger met tokens en goedkoper". Dat zijn natuurlijk de woorden van de verkoper. Benchmarkbureau Artificial Analysis mat het onafhankelijk na en zag Grok 4.5 dezelfde programmeertaken oplossen met ruim vier keer minder output-tokens dan Opus 4.8.
Een dag later kwam Meta met Muse Spark 1.1, een model voor agent- en programmeerwerk, voor 1,25 en 4,25 dollar. Dat is het tarief van Claude Haiku, het goedkoopste model van Anthropic. Zuckerberg vond het belangrijk genoeg voor zijn eerste bericht in drie jaar op X, het platform van concurrent Musk.
Diezelfde donderdag zette OpenAI de GPT-5.6-familie live: Sol als topmodel (5 en 30 dollar), Terra op het niveau van GPT-5.5 voor de helft van de prijs en Luna op 1 en 6 dollar. Volgens OpenAI's eigen benchmark streeft Luna, hun goedkoopste, Opus 4.8 zelfs voorbij. Neem dat met een korrel zout. Maar goed, Anthropic doet zelf net zo hard mee. Sonnet 5 kost tot eind augustus 2 en 10 dollar, is inmiddels het standaardmodel op de gratis en Pro-plannen van Claude en verslaat grote broer Opus 4.8 nipt op Anthropics eigen kantoorwerk-benchmark.
En dan zijn er nog de open modellen. Het Chinese GLM 5.2 haalde in een gecontroleerde test exact dezelfde score als Opus (25 van de 45 taken, met 95,6 procent dezelfde uitkomsten) voor 46 procent van de kosten. In april schreef ik nog dat het sterkste code-model ter wereld Chinees, gratis en open source was. Drie maanden later zit het Chinese Kimi als goedkope optie in de model-kiezer van GitHub Copilot, gehost op Microsoft Azure (je beheerder moet hem wel eerst aanzetten). Het Amerikaanse Cognition bouwde zijn nieuwe budget-coder zelfs bovenop datzelfde Kimi. Amerikaanse labs bouwen dus op Chinese fundamenten, omdat dat goedkoper is.
Het middenveld doet nu jouw kantoorwerk
In mei schreef ik Goedkopere modellen, hogere rekening. Tokens worden elk jaar goedkoper, maar je totale rekening stijgt gewoon door, omdat AI tegenwoordig tientallen stappen zet voor één taak (tool calling). Elke stap kost tokens. Na Google I/O kwam daar een tweede les bij. Gebruik een goedkoop model voor makkelijk werk en bewaar het dure topmodel voor het zware denkwerk. Onder dat advies zat één aanname, namelijk dat het topmodel dat zware werk zoveel beter doet dat je er graag extra voor betaalt.
Deze maand wankelt die aanname. Ik vergelijk het met vliegen. Tussen economy en businessclass zat altijd een gapend gat. Er is nu een premium economy tussengeschoven die negentig procent van het comfort levert voor een kwart van de prijs. Grok 4.5, Terra, Sonnet 5 en GLM 5.2 zijn dat middensegment. Eigenlijk is de vraag daarmee veranderd van "welke taken kan ik naar een goedkoop model sturen" naar "welke taken rechtvaardigen nog een businessclass-stoel".
Grote kans dat dit precies het werk is waarvoor jij AI gebruikt. Denk aan offertes laten reviewen, beleidsstukken samenvatten en herschrijven, of een paar agent-workflows in Copilot. Op dat kantoorwerk haalt Sonnet 5 zijn eigen duurdere broer dus al in. In workshops merk ik dat bijna iedereen standaard het beste model aanklikt dat het abonnement toestaat, voor elke taak, uit een soort zekerheidsreflex. Twee jaar lang was dat verdedigbaar, maar inmiddels betaal je met die reflex een premie voor werk dat er een tier lager net zo goed uitkomt.
Overstappen kost bovendien nauwelijks nog moeite. Wie via de API werkt, wisselt van model door een adresregel en een sleutel te veranderen. De nieuwe aanbieders maken hun koppelingen expres uitwisselbaar met die van OpenAI en Anthropic. Vercel, waar dagelijks een biljoen tokens door de AI-gateway stromen, ziet DeepSeek en GLM in dat verkeer hard groeien. Wie zijn context in eigen hand houdt, zoals in de vorige editie besproken, neemt zijn eigen bronnenlaag mee naar het volgende model.
En die 3.500 euro van mij? Een flink deel daarvan was werk dat helemaal geen topmodel nodig had, zoals transcripties samenvatten, teksten herschikken en research structureren. De businessclass-stoelen bewaar ik steeds meer voor het werk waar fouten duur zijn.
Reken per afgeronde taak
De prijs per miljoen tokens, het getal waar iedereen mee schermt, is om drie redenen een misleidende maatstaf.
Om te beginnen hakt elk lab tekst anders in stukjes. Anthropic meldt op zijn eigen prijspagina dat de nieuwste Claude-modellen dezelfde tekst in zo'n dertig procent meer tokens opdelen dan voorheen. Je betaalt dezelfde prijs per token, alleen zijn het er ineens dertig procent meer. Zo'n stille prijsverhoging zie je in geen enkele vergelijkingstabel terug.
Daar komt bij dat modellen enorm verschillen in hoeveel ze praten. Grok doet dezelfde klus in vier keer minder output-tokens dan Opus. Andersom komt het ook voor, want een model dat per token spotgoedkoop is maar drie keer zoveel denkt en schrijft voor hetzelfde resultaat, is per klus nauwelijks goedkoper. De kale tokenprijs van GLM suggereert twintig procent van de kosten van Opus. In die test kwam er 46 procent uit, omdat het model meer stappen nodig had.
En je eigen instellingen tellen mee. Een softwarebedrijf dat zijn productie-agent van Opus naar GPT-5.6 verhuisde, zag het nieuwe model eerst vijftig procent duurder uitvallen. De oorzaak zat in een verkeerd ingestelde cache, het geheugen waarmee aanbieders herhaalde context tegen negentig procent korting serveren. Na die fix was GPT-5.6 ineens 27 procent goedkoper en twee keer zo snel. Hun droge conclusie, vrij vertaald: met een koude cache meet je vooral je eigen instellingen.
Dus, wat doe je hiermee? Pak je vijf meest terugkerende AI-taken en draai ze een week lang parallel op een tier lager. In Copilot is dat letterlijk een ander model aanklikken in de model picker, via de API is het een andere adresregel. Vergelijk per afgeronde taak wat het oplevert en wat het kost. Verplaats wat gelijkwaardig blijkt en herhaal de oefening bij de volgende release-golf. Op 20 juli gaat bovendien Fable 5 op betaalde Claude-abonnementen van inbegrepen naar een tellende meter van 10 en 50 dollar per miljoen tokens. Dan wil je weten welke taken die meter waard zijn.
Twee dingen zou ik laten. Trap niet in de mooie labels, want "Opus-klasse" uit de mond van de verkoper is marketing tot het op jouw werk bewezen is. De benchmarks van de labs zelf zijn reclamefolders. En reken je niet rijk op de allergoedkoopste opties, want die zijn hier deels nog niet te krijgen. Grok 4.5 is op het moment van schrijven niet beschikbaar in de EU (het AI Act-huiswerk was bij de lancering nog niet af; de EU-uitrol zou medio juli volgen) en Muse Spark is voorlopig een Amerikaanse preview. Sonnet 5, Terra, Luna en de open modellen via Copilot kun je vandaag wel gewoon proberen.
Terug naar die vraag uit de zaal. Ja, de subsidie eindigt een keer en dan gaat de meter lopen. Gartner rekent er alvast op dat AI-ondersteund programmeren in 2028 duurder wordt dan een gemiddelde programmeur, puur door het verbruik, terwijl de tokenprijs daalt. Dus dit is wat ik alsnog terugstuur naar die zaal. Zorg dat tegen de tijd dat jouw meter loopt, alleen je zwaarste werk nog op het duurste tarief draait. De rest vliegt premium economy en landt op dezelfde bestemming.
Ook het vermelden waard
Apple sleept OpenAI voor de rechter om bedrijfsgeheimen Apple diende op 10 juli een aanklacht in. OpenAI zou "op elk niveau" bedrijfsgeheimen hebben gestolen voor zijn hardware-plannen, onder meer via oud-Apple-mensen rond de io-overname van 6,4 miljard dollar. Twee jaar geleden zetten ze nog samen ChatGPT in de iPhone. Zo snel kan een bondgenootschap in deze markt omslaan.
OpenAI trekt de stekker uit zijn Atlas-browser Negen maanden na de lancering kondigt OpenAI het einde van zijn eigen browser aan. Op 9 augustus gaat hij uit. De agent-functies verhuizen naar de ChatGPT-desktopapp en een nieuwe Chrome-extensie. Gebruik je Atlas, zet je bladwijzers dan voor die datum over.
Meta trekt omstreden AI-fotofunctie terug na dagen van backlash Muse Image liet iedereen AI-beelden maken met de foto's van elk openbaar Instagram-profiel, tenzij de eigenaar de functie zelf uitzette. Na kritiek van gebruikers en Hollywood-talentbureaus ging de functie er vrijdag af. Dat gebeurde in dezelfde week waarin Meta met Muse Spark juist een sterke release neerzette.
OpenAI's nummer twee stapt terug
Fidji Simo, sinds vorig jaar CEO of Applications direct onder Sam Altman, gaat om gezondheidsredenen over naar een adviesrol. Daarmee komt de op één na belangrijkste stoel bij OpenAI vrij, midden in de aanloop naar een mogelijke beursgang.
Lees ook
Wie bepaalt wat jouw AI mag zien?
Je nieuwe collega slaapt nooit en onthoudt alles
Vind je dit waardevol? Deel het.
Stuur THE HUMAN LOOP door naar één collega die ook met AI bezig is. Voor elke vriend die zich aanmeldt, krijg je gratis maanden premium: inclusief alle Playbooks.
Concreet:
2 vrienden = 1 maand
5 vrienden = 3 maanden
12 vrienden = een half jaar