Steeds meer bedrijven slaan de junior over. Dat kost ze straks hun seniors.
Zuckerberg geeft toe dat hij te hard snoeide. Toch verdwijnt er iets wat geen persbericht terugdraait.
“Mijn kinderen doen alles met AI, die snappen het, ik loop achter.” Bijna geen workshop gaat voorbij zonder dat iemand dat tegen me zegt. En daar zit wat in. Een twaalfjarige zet met AI een spreekbeurt in elkaar en bewerkt foto’s alsof het niets is. Maar dat is het brede, makkelijke werk: het stagiairewerk. De schaarse vaardigheden vind je een paar treden hoger, en heeft weinig met AI-handigheid te maken. Deze maand komen daar drie dingen in samen die een bedrijf over vijf jaar zijn beste mensen kunnen kosten. Het begint met de ontslaggolf, die nu alweer wordt teruggedraaid.
Wie het hardst snoeide, bindt nu in
Het verhaal van het afgelopen jaar paste op één tegeltje: AI komt eraan en je baan verdwijnt. Bedrijven ontsloegen mensen en wezen naar de technologie. Inmiddels nemen uitgerekend de partijen die het hardst snoeiden dat verhaal voorzichtig terug. Meta schrapte in mei zo’n 8.000 banen, ongeveer tien procent van het personeel. Tegelijk schoof het 7.000 mensen door naar AI-rollen. Vorige week gaf Mark Zuckerberg in een interne memo toe dat het bedrijf fouten had gemaakt en er vrijwel zeker meer zou maken. Meta’s CTO Andrew Bosworth had de reorganisatie intern al “belabberd” genoemd.
Jensen Huang, de topman van NVIDIA, was directer. Het idee dat AI nu al banen kost noemt hij gewoon lui. De technologie is er net, hoe kunnen die banen dan nu al weg zijn? “We maken mensen bang en dat is onverantwoord.” Demis Hassabis van Google DeepMind sprak van een gebrek aan verbeelding bij de leiding.
De minder spannende lezing is dat veel van deze bedrijven recordwinst boekten en tegelijk in het personeel sneden. AI was de verklaring die ook nog eens de beurskoers opdreef. Durfkapitalisten noemen het inmiddels een smoes voor iets veel saaiers, namelijk dat bedrijven in de coronajaren gewoon te veel mensen hadden aangenomen. Dezelfde kostenpost kwam een rij lager op het spreadsheet terecht en kreeg het etiket AI-transformatie, omdat dat slimmer klinkt dan “we moesten snijden”. Tegelijk is er een andere kant. General Motors verving in zijn Factory Zero in Detroit ruim duizend mensen door vijftig robots omdat de vraag naar zijn elektrische modellen tegenviel. Jeff Bezos voorspelde op een congres in Parijs juist een tekort aan mensen, omdat AI volgens hem vooral nieuwe vraag losmaakt. De waarheid ligt dus rommelig in het midden. Al dat geruzie over wel of geen banen leidt af van iets wat veel lastiger terug te draaien is dan een ontslagronde.
Het werk dat verdwijnt, is het werk waarmee je leert
AI neemt het werk over op de plekken waar je vroeger begon. Een beginnend jurist zoekt en schrijft minder zelf. De eerste analyse in de consultancy rolt nu uit een model. HR laat vacatureteksten en voorselecties uit een prompt komen. In marketing maakt de AI de eerste opzet van de campagne. Steeds verdwijnt juist het instapwerk. Dat leverde altijd meer op dan het werk zelf. Het was de manier waarop je vlieguren maakte, fouten maakte en langzaam leerde hoe goed werk eruitziet.
Een recent Nederlands brancheonderzoek onder marketeers laat zien hoe scheef dat kan lopen. Jongere marketeers noemen creativiteit, social media en digitale handigheid als hun sterkste kant. Oudere collega’s noemen communicatie, samenwerken, strategisch inzicht, organiseren en richting geven. Waar vroeger tien mensen aan een creatieve productie werkten, zijn dat er straks misschien twee, één die vooral prompts schrijft en één die beoordeelt wat de machine heeft gemaakt.
Daarmee verdwijnt niet alleen werk, maar ook de tussenlaag waarin mensen beter werden. Vroeger zat er tussen beginner en eindverantwoordelijke een hele reeks kleine taken, correctierondes en half afgemaakte versies. Daar leerde je wat goed genoeg was, waar een idee stukliep en waarom een senior ergens nee tegen zei. Als straks alleen de prompter en de beoordelaar overblijven, wordt juist die leerruimte kleiner. Dat zie ik nu bij klanten. De persoon die de AI-output controleert, corrigeert en van context voorziet, die beroemde human in the loop, heeft in de praktijk vaak tien jaar ervaring. Logisch ook. Een antwoord rolt er altijd uit, dat kan de AI prima zelf. Of dat antwoord deugt, ziet alleen iemand met de kennis om het te wegen. Dat is ook waarom ik eerder schreef dat de domeinspecialist die je zoekt al aan je koffietafel zit.
De schaarse vaardigheid is leidinggeven
In een experiment bouwde een groep MBA-studenten zonder noemenswaardige programmeerervaring in vier dagen werkende prototypes met een AI-programmeertool. Niet omdat ze ineens konden programmeren, maar omdat ze het probleem scherp kregen. Ze konden afbakenen wat de tool moest doen, benoemen wanneer iets af was en zien wanneer het model niet klopte. Juist de vaardigheden die vaak als zacht worden weggezet, bleken hier het verschil te maken.
Goed werken met AI lijkt daardoor meer op leidinggeven dan op knoppenkennis. Je geeft een doel, legt uit waarom dat doel telt, trekt grenzen, zegt wanneer iets klaar is en controleert het werk voordat het naar buiten gaat. Een goede opdracht aan een AI is in die zin gewoon goed delegeren. Wie weet hoe goed werk eruitziet en dat helder kan uitleggen, haalt het meeste uit deze systemen. Dat is precies wat ik eerder het WAINUT-raamwerk noemde, waarin de context, je werkwijze en je kwaliteitsnormen om de tool heen het verschil maken.
Dat zet die opmerking over je kinderen in een ander licht. Zij doen het brede werk dat meteen werkt. De vaardigheid die schaars wordt, is het oordeel van iemand die zijn vak zo goed kent dat hij een machine kan aansturen alsof het een junior is. Dat blijft ook niet bij code. Anthropic, een van de grote AI-labs, zegt dat AI inmiddels tachtig procent van de code schrijft en dat ontwikkelaars daardoor veel productiever worden. Wat zich in programmeren als eerste voltrok, komt nu aan bij de advocaat, de marketeer en de beleidsmaker.
De gewoonte die kinderen nu aanleren
Die brede, makkelijke inzet heeft een keerzijde die je niet meteen ziet. Op een middelbare school in Turkije kreeg de ene groep leerlingen gewone ChatGPT bij hun wiskunde, de andere niets. De AI-groep maakte het huiswerk beter en dacht meer te leren. Op de toets, zonder AI, scoorde die groep lager dan de groep zonder. Door de inspanning over te slaan, sloegen ze het leren over. Onderzoekers noemen dat cognitive surrender. Je stopt met nadenken en laat de machine het doen, ook als die fout zit. In een test onder consultants zag je het ook gebeuren. Op een opdracht die de AI niet aankon, gaven juist de AI-gebruikers vaker het verkeerde antwoord, omdat ze het gezaghebbende, maar foute model niet betrapten.
Dat raakt je juniors recht in hun ontwikkeling. Een junior die het denkwerk aan de AI overlaat, bouwt nooit zelf de context op die een senior wel heeft. Zonder die context geloof je wat eruit komt, want je hebt niets om het tegen af te wegen. Het zorgelijke is dat die gewoontes nu worden gevormd en straks moeilijk terug te draaien zijn, zodra een hele generatie ze heeft ingesleten.
Noorwegen trekt daarom een grens. Vanaf komend schooljaar mogen kinderen op de basisschool vrijwel geen AI meer gebruiken, vanwege dalende lees-, schrijf- en rekenprestaties en de zorg dat ze anders essentiële stappen in hun ontwikkeling overslaan. Pas op de middelbare school mag het stapsgewijs terug, onder begeleiding. Het hoeft ook niet mis te gaan. Op tien scholen in Taipei kregen leerlingen vijf maanden lang een AI-tutor die hen telkens zelf liet ploeteren met de volgende opgave. Zij scoorden op het eindexamen fors hoger, goed voor het equivalent van zes tot negen maanden extra onderwijs. Hetzelfde gereedschap, anders ingesteld. Een AI die je aan het werk zet, maakt je blijkbaar beter dan een AI die je het antwoord voorzegt.
Blijf junioren aannemen en zet ze naast de AI
Dus wat doe je hier vandaag mee? Als je leidinggeeft, ligt de makkelijke route voor de hand. Stop met junioren aannemen, de AI doet dat instapwerk toch. Dat is alleen de keuze die je over vijf jaar je toekomstige seniors kost. Blijf ze dus aannemen en zet ze naast de AI in plaats van eronder. Laat een junior de output van het model niet klakkeloos doorsturen. Laat hem corrigeren, navragen en het ding laten uitleggen waarom het iets zo aanpakt. Elke keer dat hij een AI-antwoord onderuithaalt en verbetert, bouwt hij het oordeel op dat hem later tot senior maakt. Dat is hetzelfde managementoordeel waarmee die studenten hun prototypes bouwden, alleen leert hij het op de werkvloer.
Een oordeel opbouwen klinkt simpel, maar het is de moeilijkste vaardigheid van het vak. De AI geeft altijd een antwoord, lang niet altijd het goede. Een vraag zo ver kunnen ontleden dat je zelf ziet waar dat antwoord rammelt, leer je niet in een middag. In mijn workshops zie ik het verschil meteen. Wie zijn eigen werk eerst zelf doorgrondt, prikt er later dwars doorheen wanneer een model met overtuiging onzin verkoopt. Wie die stap overslaat, gelooft de uitkomst op de automatische piloot.
Sneller senior worden kan wel. Je hebt tenslotte een leraar naast je die nooit moe wordt. Maar alleen als je blijft willen snappen waarom iets klopt. Gebruik je AI om dat stuk over te slaan, dan blijf je hangen op stagiaireniveau met een duur hulpje. En dan zijn we terug bij je kinderen. Hun voorsprong zit nu vooral in het brede, makkelijke werk. Dat is prima. De schaarse vaardigheid zit hoger op de trap, in het oordeel van de senior die de machine corrigeert. Dat oordeel kun je niet downloaden. Iemand moet het nog steeds opbouwen, trede voor trede.
Ook het vermelden waard
Adobe zet zijn AI-assistent in Premiere, Illustrator en InDesign Adobe’s Firefly-assistent kan nu in de hele Creative Cloud clips sorteren, lagen herordenen, ontbrekende fonts checken en hele storyboards opzetten. Hij draait via ChatGPT, Claude en Copilot. Het instapwerk waar een junior-editor vroeger zijn eerste uren maakte, is nu een knop.
Hyundai koopt Boston Dynamics helemaal in Hyundai neemt het laatste belang van SoftBank over voor 325 miljoen dollar en heeft de robotbouwer nu volledig in handen. De humanoïde Atlas moet vanaf 2028 aan het werk in een Hyundai-fabriek in Georgia. Zo komt AI van het scherm de werkvloer op, met een eigenaar die meteen zijn eerste klant is.
Het toptalent speelt stuivertje-wisselen Nobelprijswinnaar John Jumper, het brein achter AlphaFold, verruilt na negen jaar Google DeepMind voor Anthropic. Dezelfde week vertrok Noam Shazeer, co-lead van Gemini en mede-bedenker van de transformer, naar OpenAI. De modellen lijken op elkaar, het verschil zit steeds meer in wie er voor je werkt.
Amsterdam krijgt een eigen AI-hub In september opent The Stack in Oostenburg, 4.500 m² voor snelgroeiende AI-startups, opgezet met Techleap en gefinancierd met ruim 10 miljoen euro privaat geld. Het doel is een Europese AI-stack die minder leunt op Amerikaanse leveranciers, plus een sterkere as Amsterdam-Eindhoven.
Lees ook
Europa praat over AI. Amerika zet het uit.
Anthropic brengt Fable 5 uit en bouwt de paywall alvast mee
Vind je dit waardevol? Deel het.
Stuur THE HUMAN LOOP door naar één collega die ook met AI bezig is. Voor elke vriend die zich aanmeldt, krijg je gratis maanden premium: inclusief alle Playbooks.
Concreet:
2 vrienden = 1 maand.
5 vrienden = 3 maanden.
12 vrienden = een half jaar.